Wat is stereotactische radiochirurgie?

Stereotactische radiochirurgie is een neurochirurgische behandeling waarbij met behulp van convergerende ioniserende stralen een exact gedefineerd weefsel-volume in een eenmalige behandeling wordt bestraald. Door de  hoge nauwkeurigheid is het mogelijk pathologisch weefsel met een hoge dosis te behandelen zonder daarbij het omliggende weefsel te beschadigen.

Wat is een Gamma Knife?

In de jaren vijftig werd door de neurochirurg prof. Lars Leksell en fysicus prof. Borje Larsson het concept van de radiochirurgie ontwikkeld. Dit leidde in 1968 tot de tot standkoming van de eerste Gamma Knife unit.

In principe bestaat een Gamma Knife Unit uit een goed afgeschermde halve bol met daarin 201 Cobald-60 stralen bronnen waarvan de stralen op èèn punt gericht zijn (Convergeren). Elk van de 201 stralen draagt voor slechts 0,5 % bij aan de totale dosis die in het brandpunt tot stand komt ( vergelijk met een vergrootglas in zonlicht). Pathologisch weefsel dat zich in dit  brandpunt bevindt, wordt op deze wijze met een zeer hoge dosis bestraald terwijl het omliggende gezonde weefsel wordt ontzien.

Door het hoofd van een patient in een zogenaamd stereotactisch frame te plaatsen is het mogelijk om ieder willekeurig punt in de aldus gedefineerde virtuele ruimte met behulp van een coordinaten systeem vast te leggen (stereotaxie).

Bij de Gamma Knife behandeling worden convergente bestraling en stereotaxie met elkaar gecombineerd. De patient wordt met een stereotaxie frame aan het hoofd in de bestralings ruimte vastgemaakt. Op deze wijze is het mogelijk om ieder willekeurig punt binnen het frame en dus binnen de schedel te identificeren en op de millimeter nauwkeurig te bestralen zonder daarbij het omliggende hersenweefsel te beschadigen.

Wat is het verschil met de conventionele radiotherapie ?

In de conventionele radiotherapie wordt bij een patient met een hersentumor de gehele schedel of een deel van de schedel in een homogeen bestralingsveld geplaatst. Zowel de tumor als het omliggende hersenweefsel krijgen dezelfde stralingsdosis. Omdat hersenweefsel zeer gevoelig is voor ioniserende straling,  wordt de totale werkzame dosis in kleine stapjes  toe  gediend (gefractioneerde bestraling). Hierbij wordt gebruik gemaakt van het feit dat gezond hersenweefsel zich sneller van de dagelijkse bestraling herstelt dan het tumor weefsel. Op deze manier duurt een behandeling gemiddeld zo´n 4 tot 6 weken. Bij de eenmalige Gamma Knife behandeling word alleen het zieke weefsel bestraald en treden er dus geen bijwerkingen op in het omliggende weefsel zoals haaruitval, huidreacties en concentratie storingen. Een ander belangrijk verschil is het feit dat de biologische werking van een eenmalige dosis 3 tot 4 maal zo groot is als eenzelfde gefractioneerde dosis.